Uwaga! Ta strona wykorzystuje pliki Cookie! Szczegółowe informacje znajdą Państwo w polityce prywatności. Akceptuję politykę.

hobby

Omnibusy konne 1822-1941

Pierwsza jesień w okupowanej Warszawie. Komunikacja konna w stolicy. Platforma przystosowana do przewozu ludzi, obsługiwała chyba najbardziej pożądaną trasę z placu Teatralnego na cmentarz powązkowski gdzie m.in. ekshumowano ciała poległych obrońców i mieszkańców z ulic miasta. Zdjęcie wykonane około 1 listopada 1939 roku przez Stefana Bałuka. Fot. Archiwum Dokumentacji Mechanicznej. Omnibus konny dwu przedziałowy, tzw.: "Steinkelerka", na Placu Krasińskich (kadr), przed 1880 rokiem. Fot. Archiwum Dokumentacji Mechanicznej.Omnibus konny tzw. :"Kohn-Hellerka", kursujący na terenie stworzonego przez okupujących Polskę Niemców, warszawskiego Getta w roku 1941. Omnibus był pomalowany na biało-niebiesko z Gwiazdą Dawida, zamiast barw warszawskich i herbu. Fot. Archiwum Dokumentacji Mechanicznej.Fragment obrazu Kossaka zamieszczonego w postaci ryciny w "Kłosach" w 1870 roku a przedstawiający powrót z wyścigów konnych z Pola Mokotowskiego, typowym dwuprzedziałowym omnibusem warszawskich.

1822 - Pierwszym środkiem komunikacji publicznej w Warszawie były omnibusy. Pojawiły się one jako pojazdy służące do przewozu kilkunastu osób z okazji większych uroczystości lub jazd niedzielnych. 

1836 - Regularna komunikacja, określona mianem podmiejskiej, została uruchomiona przez przedsiębiorcę Godeckiego na trasie: Pl. Saski - Królikarnia. 

1844 - Pierwszym omnibusem miejskim był powóz zwany "sztajnkellerką" od nazwiska właściciela i producenta powozów Piotra Steinkellera. Linia została uruchomiona na trasie: Pałac Mostowskich - Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. W następnych latach istniało wiele przedsiębiorstw, które posiadały jedno lub dwu-przedziałowe omnibusy. Ich miejscami postoju były place, np.: Trzech Krzyży czy Krasińskich oraz dworce kolejowe.

01.07.1877 - Wybuchł pożar, który w przedsiębiorstwie inż. Konstantego Okonia zniszczył prawie cały tabor. Wówczas dysponował on 28 omnibusami, w tym jednym spacerowym, czterokonnym, i posiadało 118 koni. Te liczby wskazują na to, że na każdy omnibus przypadały po dwie pary koni, po to aby móc je zmieniać w ciągu dnia. W rezerwie pozostawało sześć, koni a po wynajęciu spacerowego powozu tylko dwa.

1881 - Omnibusy miejskie (nie magistrackie) kursowały na następujących liniach:

  • Plac Krasińskich - Plac Świętego Aleksandra (Trzech Krzyży) 
  • Plac Zamkowy (Króla Zygmunta) na ulicę Piękną (róg Alei Ujazdowskich) 
  • Plac Króla Zygmunta na ulicę Chłodną, do rogatki Wolskiej 
  • Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej przy ulicy Marszałkowskiej do rogatki Powązkowskiej 
  • Plac Krasińskich do Dworca Kolei Nadwiślańskiej, przy ulicy Zakroczymskiej 
  • Dworzec Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej - Solec
  • Nowy Zjazd - ulica Targowa (Praga)

Najbardziej ruchliwą była linia pierwsza. Opłata za kurs wynosiła 5 kopiejek. Omnibusy nie wyróżniały się ani elegancją ani uprzejmością woźniców. W lecie kursowały omnibusy na dodatkowo uruchamianych liniach "podmiejskich", na następujących trasach:

  • Nowy Zjazd - Zacisze (Praga) 
  • Plac Św. Aleksandra (pl. Trzech Krzyży) - Marcelin
  • Plac Św. Aleksandra (pl. Trzech Krzyży) - Wierzbno

1896-1904 - Największa liczba omnibusów kursujących po Warszawie.( w 1904 roku - 128 sztuk ). W 1904 roku jednoprzedziałowe omnibusy jeździły już tylko od Pl. Trzech Krzyży do rogu Towarowej i Brukowej a potem Nowowiniarską i Franciszkańską do zbiegu Wołowej i Moskiewskiej. Kursowały bardzo nieregularnie według informacji zamieszczonej w "Kurierze Warszawskim", oczekując na pętli, aż zbierze się komplet pasażerów. Na jednym kursie czysty zysk przedsiębiorcy wynosił około 80 kopiejek. W 1907 roku Zarząd Tramwajów zakupił 12 omnibusów z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży uprzęży, sprzętu, itp. po likwidowanych powoli tramwajach konnych. Omnibusy te, w kolorze żółtawym zostały próbnie uruchomione 16 października 1908 roku na trasie Nowe Miasto - Krucza. Miały po 15 miejsc siedzących i 6 stojących. Kursowały w godzinach 7 - 23. Przez pierwsze dwa dni jazda w nich była bezpłatna. Jednakże na skutek tarć pomiędzy Miastem a Zarządem Tramwajów przestały być używane aż do I wojny światowej z jednym wyjątkiem w 1910 roku. W 1915 r. zaczęły służyć jako ambulanse sanitarne. Brak konkretnej polityki komunikacyjnej i przeciągająca się budowa tramwajów elektrycznych, wyzwoliła społeczną inicjatywę gospodarczą. W grudniu 1906 roku, z inicjatywy pana Zawadzkiego, obywatela Potoku pod Marymontem, przedsiębiorca Majorkiewicz uruchomił stałą komunikację z Krakowskiego Przedmieścia do tegoż Potoku od budki tramwajowej stojącej przed gmachem dzisiejszej Centralne Biblioteki Rolniczej, przez ulice: Miodową, Długą, Freta, Zakroczymską, okolice Cytadeli, róg Marymonckiej, Kaskadę, Rudę Grossów i dolną szosę do Potoku w okolice Lasku Bielańskiego. Kursy odbywały się trzy razy dziennie, a opłata wynosiła 15 kopiejek od osoby. W 1910 roku Zarząd Tramwajów Miejskich dla usprawnienia komunikacji na ulicach pozbawionych tramwajów dla "wygody publiczności śródmieścia" uruchomił komunikacje omnibusową pomiędzy Nowym Światem a ulicą Marszałkowską i ich przedłużeniami w obie strony. Omnibusy krążyły ulicami: Nowe Miasto, Freta, Podwale, pl. Zamkowy, Senatorska, pl. Teatralny, Wierzbowa, Szpitalna, Bracka, Aleje Jerozolimskie, i Kruczą do rogu ul. Pięknej i Mokotowskiej. Opłata za kurs bez względu na dystans wynosiła 5 kopiejek. Omnibusy kursowały co 7 minut i zatrzymywały się na skrzyżowaniach ruchliwych ulic oraz na każde życzenie jadącego. 

Przez cały okres eksploatacji omnibusów ten rodzaj komunikacji był słabo rozwinięty i nie służył całemu miastu. Często były to linie podmiejskie o słabej częstotliwości ruchu. Po roku 1881, wraz z pojawieniem się konkurencyjnego środka komunikacji jakim był tramwaj konny, tzw. "belgijski", omnibusy dwuprzedziałowe zaczęły znikać z centrum miasta. 

1911 - Po trzech latach istnienia tramwaj elektryczny wyeliminował omnibusy kursujące na Pragę. Trasa omnibusu wiodła z ulicy Nowowiniarskiej i dublowała tramwaj. 

10.1939 - Po wieloletniej przerwie, zaistniała w okresie okupacji niemieckiej, na moment, komunikacja omnibusowa, bardziej zwana "furmankową". Po raz pierwszy w postaci wozów konnych z ławkami. Używana była do początków zimy, która na przełomie 1939 na 1940 była bardzo ostra. Potem, etapami przywracano połączenia tramwajowe. 

12.04-10.1941 - Dwaj przedsiębiorcy żydowscy Kohn i Heller, uruchomili komunikację omnibusową na terenie sztucznie stworzonego przez Niemców Getta, w liczbie 25 szt. Potocznie owe pojazdy nazywano "kohnhellerkami". 

1945 - Po opuszczeniu Warszawy przez Niemców, mieszkańcy stolicy po raz ostatni mieli okazję skorzystać z tego przestarzałego środka lokomocji, jakim były konne furmanki, do czasu zaprowadzenia komunikacji samochodowej.

zaplanuj podróż

kalandarz
kanał rss ZTM w mediach społecznościowych

newsletter

Kobiety w komunikacji

Kobiety w komunikacji

Marcowy numer oddajemy kobietom, a konkretnie paniom związanym z komunikacją miejską w Warszawie. I myli się ten, kto myśli, że transport to dziedzina zarezerwowana dla mężczyzn. Nasze bohaterki potwierdzają – kobiety również spełniają się zawodowo pracując w komunikacji miejskiej. więcej

Inwestycje i programy współfinansowane przez Unię Europejską